Gaztañazatorre, Rafael

Mariño Mercante. Capitán do vapor mercante Udondo.

Carlista.

Ao comezo da guerra civil, cando este barco se achaba en Xixón (Principado de Asturias) facendo carga de carbón con destino a Valencia, as autoridades da Fronte Popular (FP) relevaron moitos dos seus mandos. Inexplicablemente a Gaztañazatorre non o substituíron. Chegados a Valencia abandona o barco, sen o coñecemento do resto da tripulación, e relevouno no mando Óscar Blanco García.

Ao Udondo capturouno, o día 12/09/1936, o bou artillado Tritón cando viaxaba de Valencia a Xixón cun cargamento de froitas e avituallamentos; levárono a Ribadeo (Lugo). Á tripulación do mercante, 42 persoas, trasladáronas a Ferrol (A Coruña) e fusiláronas ao longo de tres días, de 14 en 14.

Acusáronos de eliminar ao anterior capitán do barco, Rafael Gaztañazatorre, quen logo apareceu vivo e que desaparecera do barco en Valencia, por propia vontade, temendo represalias dos republicanos asturianos.

O día 25/09/1936 fusilaron no cemiterio de San Salvador de Serantes, Ferrol, 12 tripulantes e dous pasaxeiros do mercante Udondo: Óscar Blanco García, 35 anos, capitán do vapor; Juan López Campos, 28 anos, 1º oficial; Arturo Caballer Solana, 31 anos, 2º oficial; Luis Maroto Chapa, 29 anos, 3º oficial; Pedro Zabala Arrizubieta, 59 anos, maquinista; Máximo Piñera Piñera, 55 anos, maquinista; Bernabé Caicoya Sánchez, 35 anos, maquinista; Fernando Cuadrado Sancha, 46 anos, radiotelegrafista; Félix Berruecos Rojas, 25 anos, mozo; Fidel Sarriugarte Goicoechea, 27 anos, fogueiro; José-Juan Sendón Seoane, 43 anos, contramestre; Francisco Arruabarrena Albonigamenor, 43 anos, mordomo, e os pasaxeiros, militantes da CNT, Santiago Cela López, 29 anos e José Fernández Santiago, 42 anos.

O día 26 de setembro executaron no mesmo lugar a 14 tripulantes: Antonio Méndez Ardá, 26 anos, mozo; Ramón Fernández Fernández, 29 anos, fogueiro; José Otero Pérez, 25 anos, mariñeiro; Antonio Torres Rodríguez, 28 anos, mariñeiro; José Romay Betanzos, 26 anos, mariñeiro; Fernando Castillo Machazo, 39 anos, marmitón; Carmelo Zorrilla Zabala, 20 anos, camareiro; Ignacio Anasagasti Arruabarrena, 22 anos, cociñeiro; José-Senén Balsa Iglesias, 34 anos, fogueiro; Eugenio Dopazo Calviño, 24 anos, caldeireiro; Juan Ibinarriaga Lopategui, 30 anos, fogueiro; Santiago Gondra Zigorraga, 22 anos, marmitón; Saturnino Gancedo San Ciprián, 34 anos, camareiro e Valentín Ces Queiro, 24 anos, mariñeiro.

O día 27 de setembro pasaron polas armas, tamén en Serantes, a 14 tripulantes: Ricardo Fornés Chust, 33 anos, paleiro; Valentín Betanzos Pérez, 27 anos, mariñeiro; José González Romay, 30 anos, mariñeiro; Constante Couselo Casás, 26 anos, fogueiro; Manuel Izaguirre Lijarregui, 32 anos, engraxador; Teófilo Zorroza Guezurraga, 21 anos, paleiro; Ángel Loroño Echandía, 25 anos, maquinista; Santiago Celaya Aguirre, 25 anos, fogueiro; Leandro Uriarte Echandía, 24 anos, fogueiro; Máximo Madariaga Macuadra, 21 anos, fogueiro; Manuel Figueras Braña, 23 anos, paleiro; Emilio Pardo Otero, 44 anos, mariñeiro; Antonio Rodríguez Casais, 27 anos, fogueiro e Cristino Fernández Valdés, 43 anos, paleiro.

Despois da guerra Gaztañazatorre seguiu navegando no Udondo, rebautizado como Albareda e no ano 1944, cando estaba fondeado en Montevideo (Uruguai) decatouse, por un xornal local, do que tiña pasado coa súa tripulación.